Печать

Өмірбаян

22 просмотров

Филология ғылымдарының кандидаты, профессор, Қазақстан Журналистер Одағының мүшесі, Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі, Өзбекстан және Қарақалпақстан Жазушылар Одағының мүшесі, Халықаралық Ақпараттандыру Академиясының академигі.

1958 жылы 3 қаңтарда Өзбекстан Республикасының құрамындағы Қарақалпақстан Республикасының Тахтакөпір ауданында дүниеге келген. Ұлты – қазақ. 1965 жылы Тахтакөпір аудан орталығындағы В.И.Ленин атындағы орта мектептің бірінші сыныбына барып, 1975 жылы «Тахтакөпір» совхозындағы «Октябрь» орта мектебін тәмамдады. Мектеп жылдарында-ақ үздік оқушы әрі белсенді қоғам мүшесі ретінде танылып, оқудағы үздік жетістіктері үшін ВЛКСМ-ның «Оқудағы үздік жетістіктері үшін» төсбелгісімен марапатталды.

 

1976-1978 жылдары Мендыбай Әбілов Кеңес Одағының Қарулы Күштері қатарында әскери қызмет атқарды және «Үздік қызметі үшін» белгісімен марапатталды. Әскерден оралған соң, 1980 жылы Тахтакөпір аудандық «Ленин байрағы» газетінде жұмыс істей бастады. 1983 жылы КСРО Журналистер Одағының мүшесі атанып, журналистика саласындағы кәсіби біліктілігін дәлелдеді.

 

1988-1990 жылдары Тахтакөпір аудандық радиосының редакторы болып қызмет атқарып, ақпаратты басқару дағдыларын жетілдіріп, көшбасшылық қабілетін нығайтты.

1991-1993 жылдары Мендыбай Әбілов «Тахтакөпір» совхозындағы М. Горький атындағы орта мектепте қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі болып қызмет атқарды. Дәл осы кезеңде оның педагогикалық таланты қалыптаса бастады, бұл кейінірек оның академиялық мансабының негізін қалады.

 

1993 жылы Мендыбай Әбілов Өзбекстан және Қарақалпақстан Жазушылар Одағының мүшелігіне қабылданып, әдебиет саласында жаңа мүмкіндіктерге қол жеткізді. Сол жылы Нөкіс қаласындағы Бердақ атындағы Қарақалпақ мемлекеттік университетінің қазақ филологиясы кафедрасында ассистент, кейіннен аға оқытушы болып жұмыс істей бастады.

 

Осы уақытпен қатар, 1992-1993 жылдары Түркістандағы А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің Қазақстан халықтарының тарихы және этнофилологиясы ғылыми-зерттеу орталығында кіші ғылыми қызметкер ретінде еңбек етті.

 

2001 жылы Мендыбай Әбілов Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы М. О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтында «Қарақалпақстандағы қазақ ақын-жыраулары поэзиясындағы діни-ағартушылық ағым (XIX ғасырдың екінші жартысы – XX ғасырдың басы)» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады. Бұл ғылыми еңбек діни-ағартушылық поэзияны зерттеуге елеулі үлес қосып, осы саладағы болашақ зерттеулерге негіз қалады.

 

Диссертация қорғағаннан кейін ол өзінің оқытушылық қызметін жалғастырып, Тараз қаласындағы А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің қазақ филологиясы кафедрасында аға оқытушы болып жұмыс істеді. 2008 жылдан бастап Тараз инновациялық-гуманитарлық университетінің «Білім» факультеті «Филология» кафедрасында аға оқытушы қызметін атқарды.

 

Қазіргі уақытта Мендыбай Әбілов өзінің академиялық қызметін Ш. Мұртаза атындағы Халықаралық Тараз университетінде жалғастыруда.

 

Меңдібай Әбілов филология, қазақ әдебиетінің тарихы және поэзиядағы діни-ағартушылық ағымдар бойынша ғылыми зерттеулермен белсенді айналысады. 2003 жылы «Қайнар» университетінің баспасынан «Қазақ әдебиетіндегі діни-исламдық поэзия» атты монографиясы жарық көріп, ғылыми ортада жоғары бағаланды. Сонымен қатар, ол жазбаша айтыс дәстүрін қайта жаңғырту бағытында да белсенді жұмыс жүргізуде. 2003 жылы «Жазбаша айтысты ұйымдастыру арқылы студенттердің шығармашылық қабілеттерін дамыту» атты оқу құралын жариялап, бұл әдістемелік құрал қазақ әдебиеті саласындағы маңызды әдістемелік материалға айналды.

Меңдібай Әбілов 300-ден астам ғылыми мақаланың авторы. Оның ғылыми еңбектері халықаралық және республикалық басылымдарда, атап айтқанда, «Түркі әлемі», «Аймақ», «Түркістан», «Ұлт мұраты», «Жеті жұрт», сонымен қатар шетелдік «Нұрлы жол» және «Достық үні» басылымдарында жарияланды. Сондай-ақ оның мақалалары «Ақ жол», «Ар-стан», «Арай», «Жамбыл-Тараз», «Вестник-Хабаршы» және басқа да өңірлік және университеттік басылымдарда жарық көрді.

 

Ол қазақ балалар әдебиетінің тарихы бойынша көптеген ғылыми-танымдық кітаптар, оқулықтар және хрестоматиялар жазды. Атап айтқанда, «Ежелгі дәуірдегі балалар әдебиеті», «Ежелгі дәуірдегі балалар ауыз әдебиеті», «Ежелгі дәуірдегі көне эпостар» және басқа да еңбектері қазақ әдебиеті мен балалар поэзиясының дамуына елеулі үлес қосты.

 

Меңдібай Әбілов өзінің ғылыми жетістіктері мен білім мен ғылымды дамытуға қосқан үлесі үшін 2020 жылы «Абай Құнанбайұлы» және «Ұстаз-ұлағатты есім» белгілерімен марапатталды. 2022 жылы Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі атанып, 2023 жылы Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі болып сайланды.

 

Меңдібай Әбілов Айбаршын Еркебаевамен отбасын құрып, бірге бес баланы тәрбиелеп өсірді, он екі немересі бар. Ол қазақ филологиясы, әдебиеті және журналистикасын дамытуға елеулі үлес қоса отырып, ғылыми, әдеби және ұстаздық қызметімен белсенді айналысуда.

0
×
Stay Informed

When you subscribe to the blog, we will send you an e-mail when there are new updates on the site so you wouldn't miss them.

Қазақстанның жасампаз ұстазы №01(62) 2026
Цой В.И.

Об авторе

Абилов Мендыбай Абилович

Абилов Мендыбай Абилович

Родился 3 января 1958 года в Тахтакупырском районе Республики Каракалпакстан, входящей в состав Республики Узбекистан. По национальности — казах. В 1965 году пошел в первый класс средней школы имени В.И. Ленина в районном центре Тахтакупыр, а в 1975 году окончил среднюю школу «Октябрь» в совхозе «Тахтакупыр». Уже в школьные годы проявил себя как отличник учебы и активный участник общественной жизни, за что был награжден значком ВЛКСМ «За отличные успехи в учебе».

В 1976-1978 годах Мендыбай Абилов проходил службу в рядах Вооруженных Сил СССР, где был отмечен знаком «За отличную службу». После возвращения из армии в 1980 году он начал работать в редакции районной газеты «Ленин байрағы» Тахтакупырского района. В 1983 году стал членом Союза журналистов СССР, утвердив свою профессиональную компетентность в журналистике. С 1988 по 1990 годы работал редактором районного радио в Тахтакупырском районе, что позволило ему развить навыки управления информацией и укрепить лидерские качества.

В 1991-1993 годах он работал учителем казахского языка и литературы в средней школе имени М. Горького в совхозе «Тахтакупыр». В этот период начал формироваться его педагогический талант, который позже станет основой его академической карьеры. В 1993 году Мендыбай Абилов был принят в Союз писателей Узбекистана и Каракалпакстана, что открыло перед ним новые горизонты в литературной деятельности. В том же году он начал работать ассистентом, а затем старшим преподавателем на кафедре казахской филологии Каракалпакского государственного университета имени Бердака в Нукусе. Параллельно в 1992-1993 годах он был младшим научным сотрудником в Научно-исследовательском центре истории и этнофилологии народов Казахстана при Международном казахско-турецком университете имени А. Ясави в Туркестане.

В 2001 году Мендыбай Абилов защитил кандидатскую диссертацию в Институте литературы и искусства имени М. О. Ауэзова Национальной академии наук Казахстана на тему «Религиозно-просветительское течение в поэзии казахских поэтов и жырау Каракалпакстана (вторая половина XIX — начало XX века)». Этот научный труд стал значимым вкладом в изучение религиозно-просветительской поэзии и заложил основу для дальнейших исследований в этой области. После защиты диссертации он продолжил преподавательскую деятельность, работая старшим преподавателем кафедры казахской филологии в Таразском институте Международного казахско-турецкого университета имени А. Ясави, а с 2008 года — старшим преподавателем кафедры «Филология» факультета «Образование» Таразского инновационно-гуманитарного университета. В настоящее время он продолжает свою академическую деятельность в Международном Таразском университете имени Ш. Муртазы.

Мендыбай Абилов активно занимается научными исследованиями в области филологии, истории казахской литературы и религиозно-просветительского течения в поэзии. В 2003 году в издательстве университета «Кайнар» вышла его монография «Религиозно-исламская поэзия в казахской литературе», которая получила признание в научных кругах. Он также активно работает над возрождением традиции письменных айтысов. В 2003 году опубликовал учебное пособие «Развитие творческих способностей студентов через организацию письменных айтысов», которое стало важным методическим материалом в области казахской литературы.

Мендыбай Абилов является автором более 300 научных статей, опубликованных в международных и республиканских изданиях, таких как «Тюркский мир», «Аймак», «Туркестан», «Ұлт мұраты», «Жеті жұрт», а также в зарубежных изданиях «Нұрлы жол» и «Достық үні». Его статьи также публиковались в региональных и университетских изданиях, таких как «Ақ жол», «Ар-стан», «Арай», «Жамбыл-Тараз», «Вестник-Хабаршы» и других. Он написал множество научно-популярных книг, учебников и хрестоматий по истории казахской детской литературы, включая «Литература древнего периода для детей», « Устная литература древнего периода для детей», «Эпосы древнего периода для детей» и другие. Его научные труды внесли значительный вклад в развитие казахской литературы и детской поэзии.

За свои научные достижения и вклад в развитие образования и науки Мендыбай Абилов был награжден знаками «Абай Құнанбайұлы» и «Ұстаз-ұлағатты есім» в 2020 году. В 2022 году он стал членом Союза писателей Казахстана, а в 2023 году был избран академиком Международной академии информатизации.

Мендыбай Абилов женат на Айбаршын Еркебаевой, вместе они воспитали пятерых детей и имеют двенадцать внуков. Он продолжает активно заниматься научной, литературной и преподавательской деятельностью, внося значительный вклад в развитие казахской филологии, литературы и журналистики.

 

Последние записи авторов
Больше записей автора